چهارشنبه 14 خرداد 1399

بنیاد نخبگان استانها

بنیاد نخبگان استانها

سامانه ها

همایش ملی بزرگداشت مرحوم استاد رضا سید حسینی

تاریخ برگزاری: 16/012/95

تعداد شرکت­ کنندگان: 350 نفر

مختصری از زندگینامه استاد رضا سیدحسینی

تولد: 22 مهر 1305

وفات: 11 اردیبهشت 1388

نویسنده و مترجم متولد اردبیل.

رضا سیدحسینی سرپرست و عضو اصلی تألیف و ترجمه مجموعه شش جلدی «فرهنگ آثار»بوده است.

چهره ماندگارایران در سال 1380.

دارنده نشان شوالیه از پالم آکادمیک فرانسه در سال ۲۰۰۰.

عضو هیأت علمی دایره‌المعارف اسلامی / مدرس مبانی نقد فلسفه هنر و ادبیات در آموزشکده تئاتر/ سردبیر مجله سخن / فعالیت در اداره مخابرات و رادیو و تلویزیون

از سیدحسینی نزدیک به 300 جلد کتاب منتشر شده‌است که می‌توان به ترجمه‌هایی از آندره مالرو، مارگریت دوراس، یاشارکمال، ناظم حکمت، ژان پل سارتر، آندره ژید، آلبر کامو، توماس مان، ماکسیم گورکی، بالزاک، جک لندن، چارلی چاپلین و... اشاره کرد. «رؤیای عشق» از ماکسیم گورکی، «لایم لایت» اثر چارلی چاپلین، «طاعون» آلبر کامو، «آخرین اشعار ناظم حکمت»، «ضد خاطرات» و «امید» آندره مالرو، «در دفاع از روشنفکران» ژان پل سارتر و «آبرو باخته» جک لندن، از جمله آثار این مترجم هستند.

رضا سیدحسینی دورۀ دبیرستان را در زادگاهش و تحصیلات تخصصی در رشته مخابرات را در آموزشگاه عالی پست و تلگراف تهران فرا گرفت. سپس به فرانسه رفت و در مدرسه عالی ارتباطات دور و سپس در دانشگاهU.S.C آمریکا به تحصیل فیلمسازی مشغول شد. وی پس از بازگشت به میهن زبان‌های فرانسه و فارسی را به طور عمیقتر نزد عبدالله توکل، پژمان بختیاری و ناتل خانلری فرا گرفت. سیدحسینی در کنار مطالعه رشته فیلم‌سازی، به طور جدی به مطالعه آثار ادبی ملل گوناگون می‌پرداخت و ترجمه‌های فراوان و ارزشمندی از آنها به عمل آورد که وی را در این زمینه مشهور کرد. وی کار ترجمه را از شانزده سالگی آغاز کرده است. در سال 1334 کتاب «مکتب‌های ادبی» را تألیف کرده است که اغلب در رشته‌های ادبی دانشگاه‌ها تدریس می‌شود. عبدالله توکل- از مترجمان نامدار ایران و متولد اردبیل- (که به اتفاق او چند کتاب از آثار اشتفان تسوایک و بالزاک و آندره ژید را ترجمه کرده) و نیز مرحوم پژمان بختیاری را اولین معلم‌های خودش در کار ترجمه می‌دانست، اما رشد ادبی خود را مدیون دکتر پرویز خانلری بوده که سالیان دراز در مجله سخن (به عنوان دستیار و سردبیر) در واقع شاگرد مکتب او بوده است.

کتاب"ضد خاطرات" ترجمه وی، در دوره سوم کتاب سال جمهوری اسلامی ایران از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان کتاب سال برگزیده شد. کتاب "فرهنگ آثار (معرفی آثار مکتوب ملل جهان از آغاز تا امروز)" که ایشان سر ویراستار آن بودند نیز در دوره بیست و یکم کتاب سال انتخاب شده است.

کمتر متفکر و نویسنده‌ای، همچون رضا سیدحسینی به طور مداوم حضوری فعال و تأثیر گذار در عرصه فرهنگ و ادبیات ایران داشته است.

عبدالله کوثری از مترجمان پیشکسوت ایران درباره وی می‌گوید: رضا سیدحسینی با ترجمه‌های درخشان از آثار نویسندگان بزرگ، ادبیات ایران را برای همیشه وام‌دار خود کرده است. سیدحسینی از مهم‌ترین مترجمان تأثیر گذار ادبیات بود که بسیاری از مکتب‌های فکری غرب را به جامعه ادبی شناساند. او با ترجمه‌ آثار نویسندگانی مثل سیمون دوبووار و آندره مالرو گنجینه‌های ادبی آن دوره را وارد ادبیات ایران کرد؛ کتاب‌هایی که هنوز هم تجدید چاپ می‌شوند. سیدحسینی نزدیک به شش دهه، از سال 1320 تا سال 1380 در حوزه ترجمه فعالیت داشت. وسواس خاص او در کار ترجمه باعث شده است کتابی حتی با ارزش متوسط هم در میان کار‌های او پیدا نکنیم. مرحوم سیدحسینی با نوشتن کتاب مکتب‌های ادبی، همه ما را مدیون خود کرد. زمانی که ما هیچ تعریفی از واژه‌های منتسب به مکتب‌های رایج آن دوران نداشتیم، او با انتشار این کتاب به نسل جوان احساس اعتماد داد و تا پایان عمر هم به تکمیل و تصحیح آن متعهد بود. من به جرأت می‌گویم که هیچ کتابی به پای این کتاب نمی‌رسد.

احمد سمیعی گیلانی از مترجمان مشهور ایرانی، در پیامی به مراسم بزرگداشت رضا سیدحسینی در سال 1385 تاکید کرده بود: سیدحسینی در جامعه مترجمان و مولفان، شناخته شده تر از آن است که معرفی شود. نام او را در هر فهرستی از کتابها و مقالات می توان یافت. شاید سالی در این نیم قرن اخیر نبوده باشد که ترجمه ای تازه و خلاق از او به دست نیامده باشد. همه ترجمه های وی خلاق و بسیاری از آنها از مهمترین آثار ادبی جهان هستند. او در ترجمه‌ها، نوشته‌های  مطبوعاتی و مصاحبه‌ها، زبانی روشن، ساده، بی تکلف و دلنشین دارد و در ترجمه‌هایش، سرزندگی، شادابی، فصاحت و بلاغت را جمع کرده است. سیدحسینی یک انسان به معنی واقعی است و ویژگی هایش او را از روشنفکران مردم گریز و ادا واصولی متمایز می کند.

علی دهباشی مدیر مجله ادبی «بخارا» نیز در وصف سیدحسینی گفته است: بیش از هر چیز، روحیه انسان دوستی، صمیمیت و طرز رفتار وی برای ما آموزنده بوده است. ما از سیدحسینی آموختیم که به زبان و ادبیات کهن عشق بورزیم و برای درست نوشتن، در لابلای متون فارسی غوطه بخوریم و از واژگان و معانی زیبای آن بهره ببریم.

 

برگزاری مراسم تکریم:

تجلیل و تقدیر از سرآمدان عرصه­های مختلف علمی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی، الگوسازی برای نسل آینده است و نسل آینده پیروان نسل­های گذشتة خویش ­اند. فرهنگ یکی از پیچیده­ترین ابعاد زندگی اجتماعی بشر به شمار می­ آید. انتقال فرهنگ جوامع به یکدیگر از طریق ادبیات صورت می­گیرد و این انتقال جز در سایه ترجمه و تلاش مترجمان زبردست و خبره امکان­پذیر نیست. با توجه به رویکرد بنیاد ملی نخبگان در تکریم از سرآمدان، خبرگان، زبدگان و پیشگامان جامعه با هدف الگوسازی و شناساندن این سرآمدان به جامعه جوان و مستعدین کشور، برنامه­ ها و همایش­های در این خصوص به صورت ملی و منطقه­ای و استانی صورت می­گیرد. بدین منظور بنیاد نخبگان استان اردبیل با حمایت بنیاد ملی نخبگان در اسفند ماه سال 95 همایش ملی نکوداشت استاد رضا سیدحسینی را برگزار نمود. برخی از اقدامات صورت گرفته در خصوص برگزاری این همایش ملی به صورت خلاصه آورده شده است.

  • طرح موضوع تکریم در جلسه ستاد بزرگداشت روز اردبیل
  • هماهنگی با خانواده و دوستان نزدیک استاد سید حسینی
  • هماهنگی با سرآمدان کشوری حوزة ترجمه و ادبیات فرانسه جهت همکاری در برگزاری این مراسم. از جمله این اساتید می­توان دکتر احمد سمیعی، دکتر الله­شکر اسداللهی تجرق، دکتر موسی اسوار، استاد قدمعلی سرامی و دیگر سرآمدان این حوزه را نام برد.
  • مکاتبه با سازمان­های مشارکت­کننده جهت برگزاری این همایش و انجام مراحل طراحی پوستر
  • مکاتبه با ISC جهت تخصیص سایت اطلاع­رسانی و دریافت مقالات و داوری همایش
  • هماهنگی روابط عمومی دانشگاه محقق اردبیلی با سفارت کشور فرانسه جهت حضور سفیر و یا نمایندة ایشان در این مراسم
  • برگزاری جلسه با شهردار و رئیس شورای سهر اردبیل جهت جلب مشارکت شهرداری
  • برگزاری جلسه با مدیرکل سازمان فرهنگ و ارشاد اسلامی جهت جلب مشارکت آنان
  • هماهنگی با دانشکده علوم انسانی جهت برگزاری نشست­های تخصصی با حضور اساتید مدعو
  • برگزاری جلسه با دبیر اجرایی در خصوص تهیه پک همایش (سه کتاب از آثار ارزشمند استاد سید حسینی، مینی تندیس همایش، خودکار، بروشور بیوگرافی استاد)
  • دریافت مقالات رسیده در خصوص ابعاد شخصیتی و فعالیت­های استاد سید حسینی، داوری مقالات و تهیه مجموعة مقالات
  • آماده­سازی 2 کلیپ 25 دقیقه­ای از استاد سید حسینی
  • آماده­سازی نمایشگاه آثار استاد سیدحسینی در سالن همایش
  • تهیه پرتره از استاد سید حسینی و رونمایی از آن در روز همایش و تقدیم به خانواده ایشان

 

اسامی مدعوین ویژه:

این همایش در ساعت 8:30 روز دوشنبه 16 اسفند ماه با حضوردکتر احمد سمیعی گیلانی، دکتر موسی اسوار، دکتر قدمعلی سرامی، دکتر الله­شکر اسداللهی، آقای لورن کریکه (نماینده سفارت فرانسه)، خانواده محترم استاد ( پسر، دختر و خواهر مرحوم)، رؤسا، معاونین و اساتید دانشگاه­های استان، مدیران و معاونین سازمان­ها و ادارات استان، مستعدان برتر، دانشجویان رشته­های ادبیات، مترجمی و تاریخ، دوستان، علاقمندان و هنرمندان استان آغاز شد. در ادامه سخنرانان به ایراد سخن در خصوص شاخصه­ها و فعالیت­های استاد رضا سیدحسینی پرداختند که به طور خلاصه آورده شده است.

 

دکتر حسین شایقی: دکتر شایقی پس از خیرمقدم به میهمانان اظهار داشت که بر اساس اهداف عالیه  فوق بنیاد نخبگان استان اردبیل همایش ملی بزرگداشت استاد رضا سید حسینی، مترجم و  نویسنده شهیر ملی را در برنامه­ های خود قرار داد تا بخشی از خدمات این استاد بزرگ را در حوزه ادبیات و فرهنگ ملل و انتقال این فرهنگ به جامعه داخل کشور را ایفا نماید. به عقیده بزرگان حوزة ادبیات می­ توان فعالیت­های استاد سید حسینی را در 3 سطح دسته ­بندی نمود. در سطح اول ایشان به عنوان مترجمی زبده و صاحب سبک به شمار می ­آیند که آثار فاخری را از زبان­های مختلف به ویژه زبان فرانسه ترجمه نمودند. در سطح دوم ایشان به عنوان نویسنده ­ای متبحر و آشنا به نیاز ادبیات زمان خود به خلق اثری چون مکتب­های ادبی پرداخته است و در سطح سوم ایشان را می­ توان به عنوان کاشف نویسندگانی با سبک نوین به حساب آورد. این شاخصه­ های ویژه را جز در شخصیت­های نخبه به ندرت می­توان برای افراد جامعه برشمرد. از سوی دیگر نبوغ سرپرستی و هدایت وی را می­توان در گردآوری و ترجمة اثر فوق ­العاده ارزشمند " فرهنگ آثار" مشاهده نمود که به همت بسیاری از مترجمین و متخصصین این حوزه به میراث ماندگار در حوزة ادبیات و هنر تبدیل شده است.

دکتر محمد نریمانی:ایشان به آثار مشهور استاد اشاره کرده و بیان نمودند که هرگونه دادن القاب مانند دکتر، پروفسور و .... به ایشان هیچکدام بیان­ کننده دقیق شخصیت و آثار وی نیست. دکتر نریمانی افزودند که آثار خود دکتر حسینی بیان­ کننده گویای شخصیت علمی و ادبی وی است.این آثار فقط مختص قید حیات وی نیست بلکه آثار ماندگار وی بعد از حیات نیز گویایی این است که استاد اهل قلم بوده و آثار ایشان همیشه جاودانه خواهد ماند.

آقای لورن کریکه (نماینده سفیر کشور فرانسه): آقای کریکه نماینده سفیر کشور فرانسه حضور خود در این مراسم را ادای احترام به مقام استاد سیدحسینی دانسته و آن را افتخار بزرگی برای خود می­داند و سخنان خود را اینگونه اظهار می ­دارد :

دکتر حسینی نویسنده بزرگی هستند که دلیل ماندگاری آثار وی اصالت اثر، شخصیت و روح والای استاد می­باشد. سفیر علت ایراد سخنرانی خود به زبان حال را زنده انگاشتن دکتر می­ دانند و بیان نمودند که همه آثار دکتر زنده و ماندگار هستند.

 

استاد احمد سمیعی گیلانی:ایشان به فعالیت­های علمی و ادبی سیدحسینی اشاره کوتاهی کرد و افزودند: سید حسینی در مجله سخن و تماشا فعالیت­های متعددی انجام داده و در شورای عالی ویرایش صدا و سیما نقش عمده ­ای ایفا کرده است. سابقه حرفه­ای وی در مخابرات که همراه با کسب مهارت فنی بوده و در این زمینه آموزش­های زیادی دیده است نیز قابل تأمل است. ایشان در بلژیک در حوزه ارتباطات و ادبیات نیز دوره­ های متعددی گذرانده است. دکتر سمیعی از جمله افتخارات سیدحسینی را "فرهنگ آثار" که جایزه کتاب سال را دریافت کرد، می­داند. وی اشاره می­کند که سید حسینی علاوه بر فعالیت­های مذکور عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی بوده و در آن جا نیز فعالیت­های مؤثر زیادی داشته است.

 

استاد قدمعلی سرامی: ایشان آثار سیدحسینی را جزء آثار جهانی و ماندگار دانست. دکتر سرامی بیان کرد در جامعه ­ای که از لحاظ سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و .... مشکلات وجود دارد رجوع به آثار سید حسینی قابل تأمل است. وی به فرهنگ آثار ایشان نیز اشاره ­ای کرده و این آثار را نشان دهنده درک متحد جهانی برای انسان­های امروزی دانست. سرامی افزود در جامعه­ای که به عنوان دهکده جهانی مطرح است و این دهکده به سمت یگانگی پیش می­ رود باید در همه انسان­ها دید یگانگی وجود داشته باشد که این دید در سید حسینی قابل تأمل بود و بزرگترین ویژگی وی نیز همین یگانگی یا وحدت نظم و نغمه اوست.

استاد سرامی شاه کلید آثار سیدحسینی را آثار حافظ دانسته وبیان می­کند که در آثار حافظ نیز به خوبی می­ توان این وحدت و یگانگی را مشاهده کرد که سیدحسینی از وی الهام زیادی گرفته است. در پایان سرامی با اشاره به ویژگی­های برجسته سیدحسینی مهم­ترین جنبه شخصیتی وی را انسان دوستی او دانست و آن را الگویی برای دیگران برشمرد. همچنین خضوع و فروتنی سیدحسینی در قبال همه انسان­ها را جزء ویژگی­های بارز شخصیتی وی دانست.

ایشان اظهار داشتند که همدلی و احترام به کوچک و بزرگ توسط استاد، باعث ماندگاری وی بعد از حیات نیز شده است. سرامی بیان کرد سیدحسینی همواره استقامت خود را در برابر اجزا متفاوت، متباین و متضاد حفظ کرده و تفکر، مطالعه و به روز بودن وی در آثار ایشان به خوبی به چشم می­ خورد. سرامعلی بیان کرد استاد علاوه بر ویژگی های مذکور دائما به سمت تغییر حرکت کرده و در حال تکاپو  بوده است.

دکتر موسی اسوار:ایشان خصوصیات سیدحسینی را از دو بعد شخصیتی و ذهنی بررسی کرد. وی سرمنشاء تمام آثار سیدحسینی را سلامت نفس دانسته و به ساحت شخصیتی و ذهنی وی اشاره کرد. سید حسینی از منظر شخصیتی؛ انسانی پاکدل، ساده ویکرنگ و خوش طینت بود که با کوچک و بزرگ رفتار توأم با احترام داشت. ایشان خوش­ باور و خوش­بین بودند، نگاه منفی به یک مقوله نداشتند و همواره مثبت ­نگر بودند، خلوص ایشان در ارتباط با نزدیکان زبان زد خاص و عام بود، ایشان با کسانی که برای اولین بار با آن­ها برخورد داشت رفتاری بسیار صمیمانه و توأم با احترام داشت. دکتر اسوار می­گوید: سیدحسینی همواره فروتن بوده و هیچگاه نشانه­ای از کبر و غرور در ایشان دیده نمی­شد. ایشان اهل تسامح و رفق و مدارا بوده و کاملاً هیجان­پذیر بود به گونه­ ای که سعی در حل مشکلات دوستان و همکاران خود داشتند. ایشان همچنین از هرگونه پیش داروری دوری می­کردند.اسوار خصوصیات سیدحسینی را از منظر ذهنی نیز بررسی و بیان کرد؛ ایشان دارای عقل سلیم بوده و تیزهوشی ایشان در انتخاب آثار مناسب، به خوبی به چشم می­خورد که کاملاً در خدمت فرهنگ و میراث فرهنگی است. اسوار به زبان رسا، ساده، سلیس، و شفاف سید حسینی در آثارش نیز اشاره­ ای داشته و آن را از ویژگی مهم آثار سید حسینی می­ داند که می­ توانست پیچیده ­ترین و سخت ­ترین گزاره ­ها را با این زبان رسا انتقال دهد.

اسوار ویژگی های مهم سیدحسینی را چنین بیان کرد:

فراست: گوش موسیقیایی وی واقعاً قابل تحسین است به گونه ­ای که این ویژگی ایشان را به عروض ورزان برجسته ایران تبدیل کرده است و افراد مختلف با مراجعه به ایشان به مشکلات عروضی آثار خود پی می ­بردند.

داستان شناسی: سید حسینی تشخیص عجیبی در شناختن داستان خوب و بد داشتند و اکثر نویسندگان و شعرا به وی مراجعه کرده و از این هنر ایشان بهره می­ جستند (از جمله مرحوم نجفی).

شوق مطالعه : در ایام جنگ برای دریافت ارزاق که توسط بسیج پخش می ­شد استاد در صفوف انتظار دریافت ارزاق؛ به مطالعه کتاب مشغول بودند.

حضور فرهنگی در مجامع مختلف: ایشان در تمام نشست­ها، جلسات، همایش­های فرهنگی، نقد و .... مرتبط و غیرمرتبط حضور فعالی داشتند(حضور درجلسه بررسی ترجمه چکامه ­های عربی که ارتباط زیادی با تخصص وی نداشت).

به روز بودن: روزآمدی ایشان در آثار، مطالعات و تالیف­ های وی به خوبی به چشم می­خورد.

در پایان اسوار افزود: "اردبیل حق دارد به یکی از مفاخر خود چون سیدحسینی ببالد"

 

دکتر حبیب ابراهیم­ پور: دکتر ابراهیم ­پور از دیدگاه مدیریتی به تحلیل شخصیت سیدحسینی پرداخت. وی به نظریه مازلو که در باب شخصیت و نیازها بیان شده است اشاره­ای کرد: مازلو با بررسی رفتار اساتید خود که عاشق رفتار آن­ها شده بود به پنج نوع نیاز از نیازهای افراد بزرگ دست یافت. وی بیان کرد سلسه مراتب نیازهای مازلو به ترتیب شامل نیازهای زیستی، امنیتی، اجتماعی، خودشکوفایی و نیاز به زیباشناسی است که انسان­های بزرگ همچون سیدحسینی به نیازهای خودشکوفایی رسیده و تواضع و فروتنی مهم­ترین ویژگی وی است.

استاد الله­شکراسداللهی: استاد اسداللهی با یک تعبیر زیبا از بنیامین واتر، به توصیف نقش ترجمه در ادبیات پرداخته است؛ بنیامین واتر معتقد است ترجمه باید مثل شیشة پنجره باشد که از آن به بیرون نگاه می­کنیم و حس خاصی به ما می­دهد. از این رو ترجمه هم باید صدای درونی را بشنود و تمام زوایایی متون اصلی را در نظر بگیرد. نگاه هر شخص از پشت پنجره متفاوت بوده و هر شخصی حس خاصی از آن دارد به همین خاطر ترجمه نیز مانند این تشبیه؛ از منظر هر شخص متفاوت است و به شکل­های گوناگون و توسط افرادهای مختلف ترجمه می­شود. اسداللهی با این تعبیر زیبا؛ به توانایی سیدحسینی در شنیدن صدای درونی در ترجمه ­های خود اشاره ای کرده و می افزاید: آثار سیدحسینی تمامی خوانندگان را راضی کرده و باعث جذب مخاطبان می­شود.

دکتر محسن شاهرضایی:دکتر شاهرضایی در این همایش اظهار داشتند تجلیل از مفاخر یک روش برای الگوسازی برای جوانان است. در استان اردبیل مفاخر متعددی وجود داشته و نه تنها باید به آن­ها بالید بلکه باید به الگوسازی آن پرداخت تا تمامی جوانان ضمن دست­یابی به هویت استانی خود، به این نکته پی ببرند که علم ایستایی نداشته و باید به گذشتگان فخر ورزید. ایشان افزود؛ اردبیل از نظر مساحت کمتر از 2 درصد ایران را در برداشته است اما از نظر مفاخر، درصد بالایی به خود اختصاص داده است مانند مؤذن­زاده ها که صوت اذان وی در هر جای دنیا فضا را معنوی و ملکوتی می­کند.

 

دیگر اقدامات انجام شده در حاشیه مراسم:

رونمایی از پرتره استاد سیدحسینی در حضور خانوادة ایشان

نامگذاری سالن آمفی­ تئاتر دانشکده علوم انسانی به نام استاد سیدحسینی

برگزاری دو کارگاه و نشست­ با عنوان کارگاه نقد ادبی و کارگاه شاهنامه ­پژوهی در حاشیه همایش

بازدید فرهنگی از مجموعة بقعه شیخ ­صفی­ الدین اردبیلی

               تمامی حقوق متعلق به این سایت برای بنیاد ملی نخبگان محفوظ می باشد
آدرس: اردبیل، شهرک اداری بعث (کارشناسان)، جنب سازمان حج و زیارت، بنیاد نخبگان استان اردبیل، تلفن: 33740032-045